Medische overmacht: hoe grondig onderzoek je aangepast werk?
Bij medische overmacht kan je als werkgever een arbeidsovereenkomst niet zomaar beëindigen als de werknemer vraagt om aangepast of ander werk te onderzoeken. Je moet eerst ernstig en concreet onderzoeken of aangepast werk mogelijk is. Een vonnis van de arbeidsrechtbank Antwerpen, afdeling Mechelen, van 8 september 2026 toont hoe belangrijk een concreet onderzoek, overleg met de werknemer en een goed onderbouwd gemotiveerd verslag zijn.
Wat waren de feiten in deze zaak over medische overmacht?
De werkneemster was sinds oktober 2007 als telefoniste in dienst en kende verschillende periodes van arbeidsongeschiktheid. In 2024 werd de bijzondere procedure medische overmacht opgestart.
De preventieadviseur-arbeidsarts stelde vast dat ze definitief ongeschikt was voor het overeengekomen werk. Tegen die beslissing werd geen beroep ingesteld. Tijdens het medisch onderzoek vroeg de werkneemster wel om de mogelijkheden voor aangepast werk te onderzoeken.
De preventieadviseur-arbeidsarts legde daarbij als voorwaarde en modaliteit op: 'thuiswerk zonder verplaatsingen naar het kantoor'. De werkgever moest dus nagaan of de functie volledig via telewerk kon worden uitgevoerd.
De werkgever onderzocht de organisatorische en technische haalbaarheid van 100% telewerk, zocht onder meer naar oplossingen voor technische interventies bij de werkneemster thuis en probeerde met haar in overleg te gaan over de praktische knelpunten. Uiteindelijk stelde de werkgever een gemotiveerd verslag op waarin hij uitlegde waarom geen re-integratieplan kon worden aangeboden. Op 30 augustus 2024 werd de arbeidsovereenkomst beëindigd wegens medische overmacht.
Wat eiste de werkneemster?
De werkneemster betwistte de beëindiging. Ze vorderde onder meer een verbrekingsvergoeding van € 50.600,35 bruto en een forfaitaire schadevergoeding wegens discriminatie van € 22.298,45 bruto.
De rechtbank moest vooral beoordelen:
- of aan de voorwaarden van artikel 34 van de Arbeidsovereenkomstenwet voor medische overmacht was voldaan;
- of de werkgever de mogelijkheden voor aangepast of ander werk voldoende ernstig en concreet had onderzocht;
- of het gemotiveerd verslag voldoende onderbouwde waarom geen re-integratieplan kon worden opgesteld;
- of er voldoende elementen waren om een vermoeden van discriminatie aan te nemen.
Wat besliste de arbeidsrechtbank?
De rechtbank bevestigde dat de voorwaarden voor een rechtsgeldige beëindiging wegens medische overmacht vervuld waren. De preventieadviseur-arbeidsarts had definitief vastgesteld dat de werkneemster het overeengekomen werk niet meer kon uitvoeren, en tegen die beslissing was geen beroep ingesteld. Omdat ze om aangepast werk had gevraagd, moest de werkgever volgens de Codex over het welzijn op het werk onderzoeken welke concrete mogelijkheden er waren.
Het onderzoek mag geen papieren oefening zijn
Volgens de rechtbank had de werkgever dat onderzoek voldoende ernstig uitgevoerd. Hij had onderzocht hoe 100% telewerk binnen de onderneming georganiseerd kon worden en had zelfs met een externe IT-dienstverlener gezocht naar oplossingen voor technische ondersteuning en herstellingen bij de werkneemster thuis. Ook verschillende concrete organisatorische problemen werden onderzocht, en het gemotiveerd verslag legde uitgebreid uit waarom uitsluitend thuiswerk binnen de concrete functie en organisatie niet werkbaar was.
Ook de werknemer heeft een medewerkingsplicht
Opvallend: de rechtbank keek ook naar de houding van de werkneemster. De werkgever had geprobeerd met haar in overleg te gaan en had haar meermaals uitgenodigd om te reageren op de knelpunten, maar een inhoudelijke reactie bleef uit.
De rechtbank verwees naar artikel I.4-78 van de Codex over het welzijn op het werk: werkgever en werknemer moeten meewerken aan het vlotte verloop van het re-integratietraject om de slaagkansen ervan te verhogen. Volgens de rechtbank had de werkneemster haar medewerkingsplicht onvoldoende ingevuld.
Een voldoende gemotiveerd verslag
Het gemotiveerd verslag zette de onderzochte mogelijkheden en de redenen waarom aangepast werk niet mogelijk was uitvoerig uiteen. Volgens de rechtbank voldeed het aan de wettelijke vereisten: het maakte duidelijk waarom aangepast werk met uitsluitend telewerk technisch of objectief onmogelijk was of om gegronde redenen redelijkerwijze niet kon worden geëist. Uit het dossier bleek ook dat de mogelijkheden tot aanpassing van de werkpost en tot aangepast of ander werk ernstig waren overwogen.
De werkgever kon de overeenkomst dus rechtsgeldig beëindigen wegens medische overmacht. De gevorderde verbrekingsvergoeding werd afgewezen.
En de discriminatievordering?
Ook de forfaitaire discriminatievergoeding werd afgewezen. De werkneemster verwees naar de Antidiscriminatiewet, maar voerde volgens de rechtbank geen feiten aan die discriminatie op grond van een beschermd criterium konden doen vermoeden. Daardoor werd de bijzondere verschuiving van de bewijslast niet geactiveerd, en werd ook dit onderdeel ongegrond verklaard.
Wat betekent deze uitspraak over medische overmacht voor werkgevers?
Het gemotiveerd verslag mag geen loutere formaliteit zijn. Vraagt een werknemer om aangepast of ander werk te onderzoeken, dan moet je effectief nagaan welke mogelijkheden er binnen je onderneming zijn en waarom bepaalde oplossingen al dan niet haalbaar zijn.
Het re-integratieonderzoek veronderstelt bovendien een wisselwerking tussen werkgever en werknemer. De rechtbank hield er uitdrukkelijk rekening mee dat de werkgever meermaals om een reactie had gevraagd, terwijl die uitbleef.
Hou tot slot ook de antidiscriminatieregels en het recht op redelijke aanpassingen voor ogen, wanneer de gezondheidstoestand van de werknemer mogelijk als een handicap kan worden beschouwd. Een correct gevolgde procedure medische overmacht sluit niet automatisch elke discussie over discriminatie uit.
Wat moet je als werkgever doen?
- Vertrek van de concrete voorwaarden en modaliteiten die de preventieadviseur-arbeidsarts heeft bepaald.
- Onderzoek de mogelijkheden tot aanpassing van de werkpost en tot aangepast of ander werk individueel, en documenteer dat onderzoek goed, bijvoorbeeld via interne besprekingen, technisch advies of overleg met externe dienstverleners.
- Betrek de werknemer effectief bij het onderzoek en bewaar uitnodigingen tot overleg en reacties.
- Leg in het gemotiveerd verslag concreet uit waarom een oplossing technisch of objectief onmogelijk is of om gegronde redenen redelijkerwijze niet kan worden geëist.
Kortom: een goed gemotiveerd verslag begint niet bij het schrijven ervan. Je voert vooraf een ernstig, individueel en aantoonbaar onderzoek naar aangepast of ander werk, in overleg met de werknemer.
Veelgestelde vragen over medische overmacht
Moet ik aangepast werk onderzoeken bij medische overmacht?
Ja, als de werknemer die definitief ongeschikt is verklaard daarom vraagt. Je moet dan ernstig en concreet onderzoeken of aangepast of ander werk mogelijk is, volgens de Codex over het welzijn op het werk.
Wat moet er in het gemotiveerd verslag staan?
De onderzochte mogelijkheden en een concrete uitleg waarom aangepast of ander werk technisch of objectief onmogelijk is, of om gegronde redenen redelijkerwijze niet kan worden geëist.
Heeft de werknemer ook verplichtingen?
Ja. Volgens artikel I.4-78 van de Codex over het welzijn op het werk moeten werkgever en werknemer meewerken aan het vlotte verloop van het re-integratietraject.
Bron: Arbeidsrechtbank Antwerpen (afd. Mechelen) 8 september 2026 en Nieuws | Arbeidsrechtbank Antwerpen.
Besox, Sociaal Secretariaat – Verzekeringen – Finance
Zelf een loonkost per uur/maand/jaar berekenen? Dat kan gratis via onze tool: loonkost.besox.be
