Sociale verkiezingen 2028: de referteperiode loopt al

De sociale verkiezingen 2028 vinden plaats van 15 tot en met 28 mei 2028, maar voor werkgevers is de voorbereiding al begonnen. Op 1 oktober 2026 startte de referteperiode voor de berekening van de gewoonlijke gemiddelde tewerkstelling, die loopt tot en met 30 september 2027. Intussen bracht de Nationale Arbeidsraad (NAR) op 27 oktober 2026 een unaniem advies uit met voorstellen om de verkiezingsprocedure aan te passen.

Waarom is de referteperiode voor de sociale verkiezingen 2028 belangrijk?

Het gemiddelde personeelsbestand tijdens de referteperiode bepaalt of je onderneming een van de drempels voor de sociale verkiezingen bereikt:

• 50 werknemers: oprichting van een comité voor preventie en bescherming op het werk (CPBW);
• 100 werknemers: oprichting van een ondernemingsraad (OR).

Aanwervingen en uitdiensttredingen tussen 1 oktober 2026 en 30 september 2027 kunnen dus een impact hebben op de berekening van die tewerkstellingsdrempel.

Wat staat er in het NAR-advies over de sociale verkiezingen?

Na de sociale verkiezingen van 2024 evalueerde de FOD Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal Overleg (FOD WASO) de verkiezingsprocedure. Ze bracht de knelpunten en aandachtspunten in kaart en formuleerde aanbevelingen voor aanpassingen aan de wetgeving en aan de praktische organisatie. Over die aanbevelingen bracht de NAR op 27 oktober 2026 een unaniem advies uit (advies nr. 2.502).

Let op: het gaat om een advies. Voor de punten waarvoor een aanpassing van de wetgeving nodig is, moet de definitieve regelgeving nog worden afgewacht.

Hieronder vind je de belangrijkste punten, gegroepeerd per thema.

Wat verandert er mogelijk aan de berekening van de tewerkstellingsdrempel?

Specifieke referteperiode bij overgang van onderneming

Sinds de referteperiode met één kwartaal werd vervroegd, zit er tijd tussen het einde van die referteperiode en X-35, het moment waarop de technische bedrijfseenheid wordt vastgesteld. Vindt in die tussenperiode een overgang van onderneming plaats, dan roept dat vragen op over de berekening van de tewerkstellingsdrempel.

De FOD WASO legde verschillende oplossingen voor. Volgens de NAR biedt een afzonderlijke referteperiode de grootste rechtszekerheid. Die zou beginnen op de dag na de overgang en eindigen op de dag vóór de eerste datum X-35. Omdat pas na afloop daarvan vaststaat of de drempel wordt bereikt, beveelt de NAR aan om de verkiezingsprocedure pas dan op te starten. De verkiezingen zouden daardoor buiten de gewone wettelijke verkiezingsperiode kunnen plaatsvinden.

Uitzendkrachten: noemer van 92 naar 91 dagen

Uitzendkrachten tellen voor de tewerkstellingsdrempel bij de gebruiker mee gedurende één kwartaal van de referteperiode. Sinds de vervroeging is dat het tweede kwartaal van het kalenderjaar vóór het verkiezingsjaar. Dat kwartaal telt 91 dagen, terwijl de wettelijke berekeningsregel nog naar 92 dagen verwijst. De FOD WASO beveelt aan de noemer te wijzigen van 92 naar 91, en de NAR stemt daar uitdrukkelijk mee in.

Eén persoon telt maximaal voor één eenheid

Werkt iemand tijdens de referteperiode eerst als uitzendkracht bij een gebruiker en treedt die persoon daarna rechtstreeks bij diezelfde gebruiker in dienst, dan kan hij of zij in verschillende hoedanigheden meetellen. Om dubbeltellingen te vermijden, schuift het advies het principe naar voren dat één persoon over de betrokken referteperiodes heen maximaal voor één eenheid meetelt. Dat principe zou uitdrukkelijk in de wet worden opgenomen.

Wat verandert er aan het elektronisch stemmen?

Twee in plaats van vier bijzitters

De NAR stemt in met minder bijzitters bij elektronische stemming: twee in plaats van vier. Dat geldt zowel voor elektronisch stemmen met fysieke aanwezigheid als voor elektronisch stemmen vanop afstand.

Elektronisch stemmen zonder overlegorgaan

Is er in je onderneming nog geen OR, CPBW of vakbondsafvaardiging om een akkoord over elektronisch stemmen mee te sluiten, bijvoorbeeld omdat je voor het eerst sociale verkiezingen organiseert? Dan willen de sociale partners elektronisch stemmen toch mogelijk maken, op voorwaarde dat:

• er een akkoord wordt gesloten met de drie representatieve werknemersorganisaties en, bij verkiezingen voor de ondernemingsraad, ook met de Nationale Confederatie van het Kaderpersoneel;
• de elektronische stemming binnen de onderneming plaatsvindt en niet vanop afstand;
• er een fysiek stembureau wordt georganiseerd;
• er een passende opleiding wordt voorzien, zodat de betrokkenen vertrouwd raken met de gebruikte software.

Welke andere nieuwigheden stelt de NAR voor?

• Contactpersoon op formulier X-60: de NAR vindt het aangewezen dat een contactpersoon in de onderneming op het formulier X-60 wordt vermeld, zodat de procedure vlot en correct verloopt. Op datzelfde formulier zou ook worden verduidelijkt hoe je het aantal werknemers berekent.
• Openingsuren in de oproepingsbrief: de openingsuren van het stembureau worden een verplichte vermelding in de oproepingsbrief voor de kiezers.
• Geen stemmen bij volmacht: de onmogelijkheid om bij volmacht te stemmen moet uitdrukkelijk in de wet worden opgenomen.
• Uniforme termijnen voor aanplakking en bewaring: als algemene termijn zou Y+2+84 gelden. De samenstelling van de organen en het bericht X-35 met de lijst van leidinggevende functies worden gedurende één legislatuur bewaard. Bij een gerechtelijk geschil blijven de documenten bewaard en aangeplakt tot de procedure definitief is afgerond.
• Gedeeltelijke stopzetting: omdat er in 2024 onduidelijkheid was over de formaliteiten, werkte de FOD WASO een overzichtstabel en twee nieuwe modelformulieren uit. De NAR wil de tabel in de brochure over de sociale verkiezingen en stemt in met het principe van de nieuwe formulieren.
• Getuigenlijst en opmerkingen van getuigen: het modelformulier voor de getuigenlijst wordt verplicht, elektronisch meegedeeld via de webapplicatie en op X+77 aangeplakt. Het proces-verbaal krijgt een apart veld voor opmerkingen van getuigen. Hun handtekening bevestigt enkel die opmerkingen en is geen geldigheidsvoorwaarde.
• Installatie van het nieuwe orgaan: een nieuw verkozen orgaan kan ten vroegste worden geïnstalleerd na het verstrijken van de beroepstermijn op Y+2+13. Tot dan blijft het bestaande orgaan functioneren.
• Verdere digitalisering: de mogelijkheid om afschriften van verplichte documenten per post aan de representatieve werknemers- en kaderledenorganisaties te bezorgen, verdwijnt uit de wet. Kan je onderneming de webapplicatie niet gebruiken, dan zou de FOD WASO de formulieren kunnen opladen.
• Foto's van kandidaten in maatwerkbedrijven (PC 327): foto's van kandidaten kunnen op het stembiljet als de werknemersorganisaties daar schriftelijk en uiterlijk op X+77 om vragen. Zij leveren de foto's aan, en de regeling mag geen onevenredige kosten voor de werkgever meebrengen.
• Leeftijdsvoorwaarde: de huidige leeftijdsgrens van 65 jaar voor verkiesbaarheid zou worden afgestemd op de wettelijke pensioenleeftijd.
• Meer bevoegdheden voor de sociale inspectie: als er geen overlegorgaan is of geen akkoord wordt bereikt, zou de inspectie kunnen tussenkomen bij de vaststelling van de plaats van stemming (wanneer gerechtvaardigd) en op X+77 bij de opschoning van de kiezerslijsten.

Wat moet je als werkgever nu al doen?

• Volg de evolutie van je personeelsbestand vanaf nu nauwgezet op, zeker als je rond de grens van 50 of 100 werknemers schommelt.
• Hou rekening met de specifieke berekeningsregels voor de sociale verkiezingen, zoals die voor uitzendkrachten.
• Denk niet alleen op het niveau van je juridische entiteit: de drempels worden beoordeeld op het niveau van de technische bedrijfseenheid.
• Wacht voor de voorgestelde wetswijzigingen de definitieve regelgeving af. Wij volgen de omzetting van het NAR-advies op en houden je op de hoogte.

Veelgestelde vragen over de sociale verkiezingen 2028

Wanneer vinden de sociale verkiezingen van 2028 plaats?

Van 15 tot en met 28 mei 2028.

Welke referteperiode geldt voor de sociale verkiezingen 2028?

De referteperiode voor de berekening van de gewoonlijke gemiddelde tewerkstelling loopt van 1 oktober 2026 tot en met 30 september 2027.

Zijn de voorstellen uit het NAR-advies al van toepassing?

Nee, niet allemaal. Het gaat om een advies van 27 oktober 2026. Voor de punten waarvoor de wetgeving moet worden aangepast, moet de definitieve regelgeving nog worden afgewacht.

Bron: Advies van de NAR nr. 2.502; www.vbo-feb.be.

Besox, Sociaal Secretariaat – Verzekeringen – Finance

Zelf een loonkost per uur/maand/jaar berekenen? Dat kan gratis via onze tool: loonkost.besox.be