Cumulatie ontslagvergoedingen: Cassatie zet een rem

Cumulatie van ontslagvergoedingen is in principe niet mogelijk wanneer die vergoedingen dezelfde schade herstellen. Dat bevestigde het Hof van Cassatie op 12 oktober 2026 in drie arresten. Een absoluut cumulatieverbod geldt echter niet: bij afzonderlijke fouten die afzonderlijke schade veroorzaken, kunnen meerdere vergoedingen wel samen worden toegekend.

Om welke beschermingsvergoedingen bij ontslag gaat het?

Ontsla je een werknemer, dan kan je onder bepaalde omstandigheden naast de gewone opzeggingsvergoeding ook een bijkomende schade- of beschermingsvergoeding verschuldigd zijn. In de arresten kwamen deze vergoedingen aan bod:

• Kennelijk onredelijk ontslag (cao nr. 109): de ontslagreden houdt geen verband met de geschiktheid of het gedrag van de werknemer of met de noodwendigheden van de onderneming, én een normale en redelijke werkgever zou nooit tot dat ontslag zijn overgegaan. De vergoeding bedraagt 3 tot 17 weken loon.
• Misbruik van ontslagrecht: de werkgever oefent zijn ontslagrecht uit op een manier die kennelijk de grenzen overschrijdt van wat een normale en redelijke werkgever zou doen. De werknemer kan een vergoeding eisen voor de werkelijk geleden schade.
• Vergoeding wegens discriminatie: de werknemer wordt ontslagen op basis van een beschermd criterium, zoals zijn gezondheidstoestand. De forfaitaire schadevergoeding bedraagt 6 maanden loon.
• Beschermingsvergoeding voor personeelsafgevaardigden: zij genieten een bijzondere ontslagbescherming. Leeft de werkgever de wettelijke ontslagprocedure niet na, dan kan een beschermingsvergoeding verschuldigd zijn die oploopt tot meerdere jaren loon.

Tot voor kort bestonden er in de rechtspraak verschillende opvattingen over de vraag of deze vergoedingen konden worden gecumuleerd.

Wat besliste het Hof van Cassatie over de cumulatie?

Arrest 1: kennelijk onredelijk ontslag en misbruik van ontslagrecht

Cass. 12 oktober 2026, S.20.0061.F

Feiten. Een werknemer kreeg verschillende tuchtsancties wegens tekortkomingen op het werk. Hij beloofde beterschap en maakte de 3 maanden daarna geen nieuwe fouten. Toch ontsloeg de werkgever hem alsnog, op basis van feiten uit het verleden. Het arbeidshof van Luik kende 15 weken loon toe wegens kennelijk onredelijk ontslag en daarnaast € 5.000 wegens misbruik van ontslagrecht.

Beslissing. Het Hof van Cassatie vernietigde de bijkomende vergoeding wegens misbruik van ontslagrecht. Zijn beide vergoedingen gebaseerd op dezelfde feiten en beoordelingen en herstellen ze dezelfde schade, dan kunnen ze niet worden gecumuleerd. Een bijkomende vergoeding blijft wel mogelijk als de werknemer een afzonderlijke fout en schade aantoont.

Het Hof bevestigt ook dat bij de beoordeling van een kennelijk onredelijk ontslag rekening kan worden gehouden met de opeenvolging van de feiten. Sanctioneer je een werknemer, laat je hem maandenlang verder werken zonder nieuwe incidenten en ontsla je hem dan toch op basis van dezelfde oude feiten? Dan loop je het risico dat het ontslag als kennelijk onredelijk wordt beschouwd.

Arrest 2: discriminatie en kennelijk onredelijk ontslag

Cass. 12 oktober 2026, S.23.0034.F

Feiten. Een barman werd ontslagen tijdens zijn arbeidsongeschiktheid. Het arbeidshof van Brussel oordeelde dat het ontslag gebaseerd was op zijn gezondheidstoestand en dus discriminerend was. Het kende een discriminatievergoeding van 6 maanden loon toe, en daarnaast 17 weken loon wegens kennelijk onredelijk ontslag, omdat een normale en redelijke werkgever niet tot een discriminerend ontslag zou overgaan.

Beslissing. Het Hof van Cassatie vernietigde de beslissing om beide vergoedingen toe te kennen. Cao nr. 109 bepaalt uitdrukkelijk dat een vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag niet kan worden gecumuleerd met andere vergoedingen naar aanleiding van de beëindiging van de arbeidsovereenkomst, behoudens enkele uitzonderingen zoals de opzeggingsvergoeding.

Arrest 3: beschermingsvergoeding personeelsafgevaardigde en syndicale discriminatie

Cass. 12 oktober 2026, S.25.0025.F

Feiten. Een personeelsafgevaardigde werd in het kader van een herstructurering ontslagen zonder naleving van de bijzondere ontslagprocedure. Het arbeidshof van Bergen kende zowel de bijzondere beschermingsvergoeding als een bijkomende discriminatievergoeding van 6 maanden loon wegens syndicale overtuiging toe.

Beslissing. Ook deze beslissing werd vernietigd. Volgens het Hof is de bijzondere ontslagbescherming van personeelsafgevaardigden een specifieke uitwerking van de bescherming tegen discriminatie op grond van syndicale overtuiging. De bijzondere beschermingsvergoeding dekt in principe alle materiële en morele schade van het ontslag, en vergoedt dus in de regel dezelfde schade als de discriminatievergoeding. Beide kunnen in principe niet worden gecumuleerd.

Wanneer kan je ontslagvergoedingen wel cumuleren?

Uit de drie arresten blijkt dat het Hof van Cassatie de mogelijkheden tot cumulatie beperkt. Het uitgangspunt: dezelfde schade mag niet twee keer worden vergoed, ook niet als de werknemer zich op verschillende juridische grondslagen beroept. Bij afzonderlijke fouten die verschillende schade veroorzaken, kan cumulatie onder bepaalde voorwaarden wel mogelijk blijven.

Om te beoordelen of meerdere vergoedingen kunnen worden gecumuleerd, stel je drie vragen:

1. Welke schade wordt vergoed?
2. Gaat het om dezelfde feiten?
3. Bestaat er een uitdrukkelijk cumulatieverbod?

Wat betekent dit voor jou als werkgever?

Het Hof van Cassatie zet een rem op de cumulatie van beschermingsvergoedingen die dezelfde schade dekken. Dat neemt niet weg dat een onrechtmatig ontslag nog altijd aanzienlijke financiële gevolgen kan hebben.

• Bouw voor elk ontslag een goed onderbouwd dossier op.
• Wil je ontslaan na een tuchtsanctie? Besef dat een ontslag maanden later op basis van dezelfde oude feiten als kennelijk onredelijk kan worden beschouwd.
• Wees extra voorzichtig bij een ontslag tijdens arbeidsongeschiktheid en volg bij personeelsafgevaardigden altijd de bijzondere ontslagprocedure.

Veelgestelde vragen over de cumulatie van ontslagvergoedingen

Kan een vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag samen met een discriminatievergoeding?

Nee. Cao nr. 109 sluit uitdrukkelijk uit dat de vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag wordt gecumuleerd met andere vergoedingen bij de beëindiging van de arbeidsovereenkomst, behoudens enkele uitzonderingen zoals de opzeggingsvergoeding.

Kan misbruik van ontslagrecht samen met kennelijk onredelijk ontslag worden vergoed?

Niet als beide vergoedingen op dezelfde feiten steunen en dezelfde schade herstellen. Wel als de werknemer een afzonderlijke fout en afzonderlijke schade aantoont.

Hoeveel bedraagt de vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag?

Tussen 3 en 17 weken loon.

Bron: Cass. 12 oktober 2026, S.20.0061.F, Cass. 12 oktober 2026, S.23.0034.F en Cass. 12 oktober 2026, S.25.0025.F.

Besox, Sociaal Secretariaat – Verzekeringen – Finance

Zelf een loonkost per uur/maand/jaar berekenen? Dat kan gratis via onze tool: loonkost.besox.be