Besox

Omzetting Klokkenluidersrichtlijn

23 maart 2022

De ministerraad keurde op voorstel van minister van Economie Pierre-Yves Dermagne een voorontwerp van wet goed inzake de bescherming van personen die inbreuken op het Unierecht of op het nationale recht binnen een privaatrechtelijke rechtspersoon melden.

Klokkenluidersrichtlijn

Dit voorontwerp komt er naar aanleiding van de Richtlijn (EU) 2019/1937, oftewel de Klokkenluidersrichtlijn. De gemeenschappelijke minimumnormen vastgesteld in de richtlijn, moeten een hoog beschermingsniveau garanderen voor klokkenluiders die inbreuken op het Unierecht melden. Het gaat bijvoorbeeld om inbreuken inzake overheidsopdrachten, financiële diensten, productveiligheid, veiligheid van het vervoer, voedselveiligheid, milieubescherming, volksgezondheid, consumentenbescherming, gegevensbescherming etc.

De richtlijn beschermt melders uit de particuliere of de publieke sector die informatie over inbreuken hebben verkregen in een werkgerelateerde context. Het kan niet alleen gaan om werknemers of ambtenaren, maar ook om zelfstandigen, aandeelhouders, bestuurders, stagiairs, sollicitanten, voormalige werknemers en eenieder die werkt onder toezicht en leiding van aannemers, onderaannemers en leveranciers.

De lidstaten hadden tot uiterlijk 17 december 2021 de tijd om de Klokkenluidersrichtlijn om te zetten in nationaal recht. België had de richtlijn echter nog niet omgezet.

Voorontwerp privésector

Op 25 februari 2022 heeft de minsterraad een wetsvoorstel goedgekeurd. Het voorontwerp beoogt de bescherming van personen die inbreuken melden in bepaalde domeinen o.a. overheidsopdrachten, financiële diensten etc.

Klokkenluiders genieten deze bescherming op voorwaarde dat zij op het moment van de melding:

  • redelijke gronden hadden om aan te nemen dat de gemelde informatie waarheidsgetrouw was;
  • die informatie binnen de werkingssfeer van de wet viel; én
  • dat zij hetzij een interne of externe melding hebben ingediend, hetzij een openbare bekendmaking hebben gedaan.

Er kan een melding gedaan worden via drie kanalen:

  1. Intern kanaal: bedrijven met meer dan 50 werknemers zullen een meldingsbeheerder moeten aanstellen en de veiligheid en vertrouwelijkheid van het meldingskanaal verzekeren. De melding kan schriftelijk, telefonisch en persoonlijk. De meldingsbeheerder moet binnen een termijn van drie maanden antwoorden;
  2. Extern kanaal: het extern kanaal wordt opgezet door de overheid. Er kan namelijk melding worden gedaan bij de Federale Ombudsman en de sectorale instanties (zoals FSMA, NBB, FAVV, FANC of de Gegevensbeschermingsautoriteit);
  3. Pers: wanneer een interne of externe melding niet tot passende actie leidt, er ernstige redenen zijn om aan te nemen dat er sprake is van onmiddellijk gevaar voor het openbaar belang, of dat er een risico op vergelding of vernietiging van bewijsmateriaal bestaat.

Klokkenluiders zullen beter worden geïnformeerd en begeleid:

  • Federale Ombudsman: deze treedt op als federale coördinator van de externe meldingen. De Ombudsman neemt externe meldingen in ontvangst, toetst ze aan de ontvankelijkheidsvoorwaarden, en maakt de informatie over aan de bevoegde autoriteiten;
  • Federaal Instituut voor de bescherming en de bevordering van de Rechten van de Mens (FIRM): klokkenluiders ontvangen van het FIRM professionele juridische en psychologische ondersteuning.

Het Belgisch wetsvoorstel gaat verder dan de Europese Richtlijn:

  • ook fiscale en sociale fraude zullen binnen het toepassingsgebied vallen;
  • ook anonieme meldingen zijn mogelijk: via het extern kanaal of intern kanaal in bedrijven met meer dan 250 werknemers;
  • de optionele voorwaarde in de richtlijn, die stelt dat de melder positief, belangeloos en te goeder trouw moet zijn om te kunnen genieten van de bescherming, werd niet weerhouden;
  • geen uitzonderingsregeling voor professionals die onder het beroepsgeheim vallen.

Het wetsvoorstel wordt ter advies voorgelegd aan de Raad van State.

Bron: Persbericht Pierre-Yves Dermagne, “Een betere bescherming voor klokkenluiders in België”, www.dermagne.belgium.be en “Omzetting van de Europese richtlijn inzake de bescherming van klokkenluiders”, www.news.belgium.be.

Tags